jump to navigation

การลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์ สิงหาคม 18, 2007

Posted by heemaki in ม.4.
trackback

kruheem
คณิตศาสตร์ง่ายๆ สไตล์ครูฮีม ติวผ่านเว็ป ตลุยโจทย์คณิตศาสตร์ และแนวข้อสอบอีกมากมาย เฉลยข้อสอบ a-netและ o-net ทุกปีทุก พ.ศ. โดยครูฮีม www.kruheem.com

 

กลไกการลำเลียงสารผ่านเยื่อหุ้มเซลล์มี 3 แบบคือ
1. การแพร่ (DIFFUSION)
2. การลำเลียงแบบแอกทีฟทรานสปอร์ต (ACTIVE TRANSPORT)
3. การลำเลียงโดยการสร้างถุงจากเยื่อหุ้มเซลล์(BULK TRANSPORT)

การแพร่
การแพร่ คือ การเคลื่อนย้ายของโมเลกุลสารจากบริเวณที่มีความหนาแน่นของโมเลกุลของสารนั้นสูง ไปยังบริเวณที่มีความหนาแน่นของโมเลกุลสารนั่นต่ำ แบ่งเป็น
-การแพร่แบบธรรมดา คือ การที่อนุภาคของสารเคลื่อนที่กระจัดกระจายไปในตัวกลางทุกทิศทุกทาง จนกระทั่งเข้าสู่สภาวะสมดุล
-ออสโมซิส(OSMOSIS) คือการเคลื่อนที่ของโมเลกุลของน้ำผ่านเยื่อเลือกผ่าน จากบริเวณที่มีความเข้มข้นน้ำน้อย

ข้อสังเกต
บริเวณที่มีความเข้มข้นของสารสูง จะมีความเข้มข้นของน้ำต่ำ บริเวณที่มีความเข้มข้นของสารต่ำจะมีความเข้มข้นน้ำสูง
สารละลายแบ่งออกเป็น 3 ชนิด คือ
1. สารละลายไฮเปอร์โทนิก(HYPERTONIC SOLUTION) คือสารละลายที่มีความเข้มสูงกว่าสารละลายภายในเซลล์
2. สารละลายไฮโปโทนิก(HYPOTONIC SOLUTION) หมายถึง สารละลายที่มีความเข้มข้นต่ำกว่าความเข้มข้นของสารละลายภายในเซลล์
3. สารละลายไอโซโทนิก(ISOTONIC SOLUTION) คือสารละลายที่มีความเข้มข้นเท่ากับสารละลายภายในเซลล์

ข้อควรจำ
– พลาสโมไลซิส(PLASMOLYSIS) เป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อเซลล์อยู่ในสารละลายไฮเปอร์โทนิก โดยน้ำจากภายในเซลล์จะออสโมซิสผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ออกมาภายนอก ทำให้เซลล์เหี่ยว
– พลาสมอปไทซิส (PLASMOPTYSIS) เป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อเซลล์อยู่ในสารละลายไฮโปโทนิก โดยน้ำจะออสโมซิสเข้าสู่เซลล์ทำให้เซลล์เต่งขึ้น

ตัวอย่างข้อสอบ
ปรากฏการณ์ในข้อใดที่พบในเซลล์สัตว์แต่ไม่พบในเซลล์พืช
1. เซลล์เต่ง
2. เซลล์แตก
3. เซลล์เหี่ยว

ก. 1
ข. 2
ค. 2, 3
ง. 1, 3
ตอบ ข.

1. การแพร่แบบฟาซิลิเทต (FACILITATED DIFFUSION)
เป็นการนำสารเข้าสู่เซลล์ด้วยการทำงานของโปรตีนซึ่งเรียกว่า ตัวพา(CARRIER) ที่แทรกอยู่บนเยื่อหุ้มเซลล์มีทิศทางจากบริเวณที่มีความเข้มข้นของสารมากไปยังบริเวณที่มีความเข้มข้นของสารนั้นน้อย

2.   การลำเลียงแบบแอกทีฟทรานสปอร์ต (ACTIVE TRANSPORT)
เป็นการลำเลียงสารจากบริเวณที่มีความเข้มข้นของสารน้อยไปยังบริเวณที่มีความเข้มข้นของสารมาก โดยเซลล์นำพลังงานที่ได้จากการสลายสารอาหารมาใช้เพื่อเอาชนะแรงผลักดันที่เกิดจากความแตกต่างระหว่างความเข้มข้นของสาร
3.   การลำเลียงโดยการสร้างถุงจากเยื่อหุ้มเซลล์(BULK TRANSPORT)
      3.1 เอกโซไซโทซิส เป็นการลำเลียงสารขนาดใหญ่ออกจากเซลล์โดยการสร้างถุง(VESICLE) ขึ้นภายในเซลล์
      3.2 เอนโดไซโทซิส
เป็นการลำเลียงสารขนาดใหญ่เข้าสู่เซลล์
– ฟาโกโซโทซิส เป็นการยื่นส่วนของเซลล์ ซึ่งเรียกว่าเท้าเทียม(PSEUDOPODIUM) ออกมาล้อมอนุภาคของสารที่มีขนาดใหญ่ในรูปของแข็ง ก่อนที่จะนำเข้าสู่เซลล์พบได้ในเซลล์จำพวกอะมีบาและเม็ดเลือดขาว
– ฟิโนไซโทซิส เป็นการนำสารขนาดใหญ่ที่อยู่ในรูปของสารละลายเข้าสู่เซลล์ โดยการคอดเว้าของเยื่อหุ้มเซลล์

 ข้อควรจำ
EXOCYTOSIS เป็นขบวนการขับหรือหลั่งสารที่มีโมเลกุลขนาดใหญ่เช่นฮอร์โมน หรือเอนไซม์ออกจากเซลล์ จึงพบมากในเซลล์ของตับอ่อนและเซลล์ประสาทซึ่งสามารถหลั่งฮอร์โมนได้

ตัวอย่างข้อสอบ
เซลล์ใดส่งสารที่สร้างขึ้นออกสู่ภายนอกเซลล์ด้วยกระบวนการ EXOCYTOSIS
1. เซลล์ตับ
2. เซลล์ตับอ่อน
3. เซลล์ต่อมน้ำลาย
4. เซลล์ประสาท
5. เซลล์ท่อไต

ก. 1 และ 2
ข. 1 และ 3
ค. 2 และ 4
ง. 4 และ 5
ตอบ ค.

ความเห็น»

1. ม๋าปาง - ตุลาคม 31, 2007

ขอบคุณค่ะที่ให้ความรู้
ได้อะไรหลายอย่างเลยค่ะ
*มีเนื้อหาไปทำรายงานแล้วเย้!!!*

2. หวานเย็น - พฤศจิกายน 13, 2007

1.การลำเลียงอาหารเข้าออกจากเซลล์มีอะไรบ้างค่ะ
2.ระบบต่อมไร้ท่อคืออะไรและทำหน้าที่ไรค่ะ

3. บาส - กุมภาพันธ์ 4, 2008

ได้แต่นั้นแหละ


ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: